Tuğla

Aliağa’da tuğla

Tuğla, duvar örmek için pişirilmiş kil birimidir. Betonarme iskeletin arasındaki bölme duvarı, dış kabuğu ve bazı tamiratları bu birimle kurarsınız. Tuğla kolonun yerine geçmez. Yükü, projede yazılan betonarme eleman taşır. Tuğla, o iskeletin içini ve dışını kapatan dolgu duvardır. Bloksan, İzmir Aliağa’da delikli tuğla ve izotuğla tedarik eder. “Bir palet tuğla” cümlesi kalınlığı, delik yönünü ve parçanın büyük mü küçük mü olduğunu söylemez. 8,5’lik ile 19’luk aynı palete yazılmaz.

Fabrika tuğlası, harman tuğlasından daha düzgün ölçülüdür. Derz şaşmaz, duvar daha az dalgalanır. Yine de paletin içindeki kırık, köşesi yenmiş ve çatlak parça sağlam birim sayılmaz. Teslimatta kırığı ayırmak, duvarın ortasında delik bırakmaktan ucuzdur. Bloksan sevkiyatta kırık oranı yüksek paleti ayırır. Şantiyeye “idare eder” diye ezilmiş köşe göndermemek için bunu baştan yapar.

Hangi tuğla hangi duvara gider?

Yatay delikli tuğla, delikleri yatağa paralel olandır. Konut ve dükkân bölmelerinde en sık görülen tiptir. Delik yönü, parçanın basıncı düşeyde taşımaya uygun olmadığı anlamına gelir. Bu tuğla, betonarme binada dolgu duvar içindir. Üzerine kiriş oturtulmaz. Düşey delikli tuğla, delikleri yatağa dik durur. Basıncı daha düzgün iletir. Proje düşey delikli diyorsa yatay delikli ile değiştirilmez. İkisi dışarıdan kırmızı görünür. Palet etiketi ve delik yönü karıştırılırsa duvar yanlış birimle örülür.

İzotuğla, daha büyük gövdeli ve daha çok boşluklu bir fabrikasyon birimdir. Tek parça daha geniş bir alanı kapatır, duvar daha hızlı örülür. Isı tutma iddiası, parçanın gözenek ve boşluk düzenine bağlıdır. İzotuğla tek başına mantolamanın yerine geçmez. Dış duvarda ısı yalıtımı, sıva ve doğrama detayı ayrıca konuşulur. “İzotuğla sürdük, yalıtım bitti” cümlesi kışı şantiyede öğretir.

Dolu tuğla, deliksiz ve ağırdır. Bazı tamirat, baca dişi ve darbe gören diplerde anılır. Her dolu tuğla ateş tuğlası değildir. Şömine ocağı ve kazan dairesi, ateşe dayanıklı özel birim ister. Kırmızı duvar tuğlasını ocağın içine örmek, parçayı pişirir ve çatlatır. Baca gövdesi ile ocak içi aynı sipariş değildir. Bloksan bu ayrımı sorar.

Bims, briket ve gazbeton tuğla değildir. Ölçüleri, harçları ve sıva astarları değişir. “Duvar malzemesi” diye tek kalemde yazmak, şantiyeye yanlış palet indirir. Kil tuğlası isteniyorsa tuğla yazın. Bims isteniyorsa bims diye ayrıca söyleyin. İkisini aynı duvarda rastgele örmek, sıvada çizgi halinde çatlak üretir. Farklı iki malzemenin birleşimine file ve doğru sıva katmanı gerekir.

Ölçü ve metrekare hesabı

Piyasada tuğla, duvar kalınlığıyla anılır. 8,5’lik ince bölme, 13,5’lik ara duvar, 19’luk daha kalın bölme ve birçok dış duvar için konuşulur. Sık görülen fabrika modülü, yüzeyi yaklaşık 19 cm’ye 19 cm olan parçadır. Kalınlık, duvarın enini belirler. Yüzey ölçüsü aynı kaldıkça metrekareye giren adet de yaklaşık aynı kalır. Aşağıdaki tablo, 1 cm derz ve 19×19 cm yüzey kabulüdür. Üretici boyu 29 cm veya daha büyük izotuğla ise adet düşer. İrsaliyedeki ölçü esastır.

Hesap kabadır, teklif yerine geçmez. 80 metrekare bölme, 13,5’lik ve 19×19 modülünde yaklaşık 2.000 adet ister. Kapı ve pencere boşlukları düşülür. Lento, köşe ve tesisat kırığı için fire eklenir. Yüzde beş ile yüzde sekiz arası fire, düz duvarda çoğu zaman yeter. Çok dönüşlü, çok kapılı bir dairede fire artar. Boşluk düşmeden “brüt kat alanı kadar tuğla” söylemek, paleti fazla şişirir. Boşlukları düşüp fire koymamak da işin ortasında kamyon bekletir.

İzotuğlada adedi parçanın kendi en ve boyuna göre sayın. Büyük parça, metrekaresi daha az birim yer. Bu, harcın da azalacağı anlamına gelmeyebilir. Derz yüzeyi ve yatak kalınlığı üretici tarifine uyar. İnce derzli sistem ile klasik 1 cm harçlı örgü aynı tuğlayı yemez. Hangisi istendiğini siparişte söyleyin.

Örgü ve harç

Duvar harcı, kum ve çimentodan kurulur. İşlenebilirlik için ölçü dahilinde kireç girebilir. Alçı harcı ile tuğla örülmez. Alçı suyu emer, ıslak hacimde ve dışarıda dağılır. Hazır duvar harcı kullanılacaksa torbanın tuğla için olduğu etiketinden okunur. Sıva harcı ile örgü harcı her zaman aynı torba değildir.

Kil tuğlası harcın suyunu emer. Kuru ve sıcak parçaya sürülen harç, plastik kıvamını hemen kaybeder, derz tutmaz. Aliağa yazında öğle sıcağında istiflenmiş palet, akşama kadar su ister. Örülmeden önce tuğla ıslatılır, sırılsıklam su içinde bekletilmez. Yüzey nemli, içi sırılsıklam olmayan parça harcı yakmaz. Kışın don riski varsa ıslak tuğla ile akşamüstü duvar örülmez. Don, taze harcı ve ıslak kili çatlatır.

1. İp çekilir, ilk sıra şakül ve teraziyle kurulur. İlk sıra şaşarsa üst sıralar o şaşkınlığı büyütür.
2. Yatak harcı tam yayılır. Köşeye topak koyup ortayı boş bırakmak, duvarı içeriden boşaltır.
3. Düşey derz de doldurulur. Yalnız yatak harcıyla “yan yana dayamak”, sesi ve yangın dumanını geçirir.
4. Dikişler şaşırtılır. Üst üste gelen derz, duvarda düz bir kesme çizgisi bırakır.
5. Kapı ve pencere üstüne lento veya hatıl konur. Tuğlayı açıklığın üzerine konsol gibi asmak olmaz.
6. Yüksek ve uzun dolgu duvarda hatıl, proje ve deprem kurallarının istediği yerde atılır. Aralığı şantiyede göz kararı kısaltılmaz.

Tesisat kanalı, duvar örülürken düşünülür. Örülmüş duvarı boydan boya kırmak, parçayı zayıflatır ve sıvayı çatlatır. Elektrik ve su borusu için bırakılacak yer, kaba inşaat planında işaretlenir. Kanal, taşıyıcı hatıla denk getirilmez.

Duvar betona bağlanır. Kolon ve perde ile tuğlanın birleşimi, sıvada en çok çatlayan çizgidir. Ankraj ve sıva filesi bu çizgi için konuşulur. “Sıva kapatır” demek, boyadan sonra saç teli çatlağı büyütür. Bloksan tuğlayı satar. Ankraj detayı projeye aittir. Detay yoksa en azından duvarın kolonla nasıl birleşeceğini sorun, malzeme listesi ona göre uzar.

Dış duvar, ıslak hacim ve sıva

Dış cephe tuğlası yağmuru tek başına kesmez. Derz, sıva, boya veya mantolama suyu yönetir. Delikli tuğlanın boşluğuna giren su, donda parçayı patlatır ve iç yüzde leke yapar. Aliağa’da poyrazla gelen yağmur, korumasız batı cephesini ıslatır. Kaba duvar kışı açık geçirecekse en azından üstü ve baskın yüzü örtülür. Açıkta bir kış bekleyen örülmüş duvar, baharda sıva altından ıslak çıkar.

Banyo ve mutfak duvarında tuğla kullanılabilir. Tuğla, su yalıtımı değildir. Duş ve tezgâh arkası, sıvadan sonra yalıtım katmanı ister. Doğrudan tuğlaya seramik yapıştırmak, derzden sızan suyu kilin içine alır. Su, alçı sıvayı da şişirir. Islak hacimde çimento esaslı sıva ve yalıtım konuşulur. Alçı, bu duvarın son katı değildir.

Sıva, tuğla cinsine göre su ister. Çok emici kil, sıvanın suyunu çalar. Yüzey tozsuz olmalı, üretici diyorsa hafif ıslatılmalı veya astarlanmalıdır. Derin derz, sıva kalınlığını artırır. Kalın yığılan sıva sarkar. Köşe ve kolon birleşiminde file, çatlağı azaltır. File, sıvanın içine gömülür. Üstüne yapıştırılan file boyanın altında kabarır.

İstif, nakliye ve fire

Palet düz ve taşıyabilecek bir zemine indirilir. Yumuşak toprağa bırakılan palet, alt sırayı ezer. İndirirken tuğla kamyon kasasından atılmaz. Atılan parça köşesinden kırılır, kırık fireye yazılır. Katlar arasında el arabasıyla taşırken köşeyi merdiven basamağına vurmak aynı fireyi üretir. Sağlam köşe, hem ölçü hem de sıva için gereklidir.

Farklı kalınlıklar ayrı istiflenir. 8,5’lik yığının üstüne 13,5’lik koymak, ertesi gün yanlış sıranın örülmesine yol açar. Etiket veya kalınlık yazısı dışarı bakar. Yağmur, pişmiş tuğlayı çimento gibi taşlaştırmaz. Yine de paletin naylonu rüzgârda açılırsa alt sıra çamura oturur. Çamurlu parça harca girmeden silinir. Çamur, derzin tutmasını bozar.

Kırık parça köşe dönüşünde “idareten” kullanılmaz. Köşe, duvarın en çok darbe alan yeridir. Kırık, ancak proje ve usta uygun görüyorsa kesim artığı olarak iç dolguda erir. Kapı lentosu altına kırık dizmek, açıklığın oturmasına yol açar. Fire payı bu yüzden siparişte durur. Pay, ikinci bir paleti bahane etmek için değildir.

Sipariş

Şunları yazmanız yeter: iç bölme mi dış duvar mı, kalınlık (8,5, 13,5 veya 19), yaklaşık metrekare, kapı ve pencere çok mu, teslim adresi ve gün. İzotuğla isteniyorsa onu ayrıca belirtin. Harç için kum ve çimento aynı işe gidecekse aynı listede olsun. Böylece tuğla ile harç malzemesi ayrı turlara bölünmez.

Merkez ofis Kültür Mah. Fevzi Paşa Cad. No: 54/1 Aliağa / İzmir. Telefon 0 532 434 19 01. Pazartesi–cumartesi 08:30–19:00. Dar sokak ve vinç olmayan üst kat, paletin nasıl ineceğini değiştirir. Bunu siparişte söylemezseniz araç kapıda bekler. Boşaltma koşullarını baştan konuşmak, kırığı da süreyi de azaltır.

Sık sorulan sorular

8,5’lik mi 13,5’lik mi almalıyım?

İnce bölme ve dar hacimde 8,5’lik anılır. Oda arasında ses ve sağlamlık isteniyorsa çoğu konutta 13,5’lik konuşulur. Dış duvar ve kalın bölme için 19’luk gündeme gelir. Proje bir kalınlık yazıyorsa o kalınlık esastır.

Tuğla taşıyıcı olur mu?

Betonarme binada tuğla dolgu duvardır. Kolon ve kirişin yerine örülmez. Yığma bir sistem projede açıkça tuğla duvarı taşıyıcı sayıyorsa, o projenin istediği birim ve harç kullanılır. Yatay delikli bölme tuğlası bu işin malzemesi değildir.

Metrekareye kaç tuğla gider?

19×19 cm yüzey ve 1 cm derzle yaklaşık 25 adet. Kapı pencere düşülür, fire eklenir. Daha büyük izotuğlada adet azalır. Metrekare ve kalınlığı yazın, paleti birlikte yuvarlayalım.

Tuğlayı ıslatmak gerekir mi?

Kuru kil, harcın suyunu emer ve derz tutmaz. Örmeden önce nemlendirilir. Su dolu kapta saatlerce bekletilmez. Don riskinde ıslak tuğla ile duvar örülmez.

İzotuğla, delikli tuğlanın aynısı mıdır?

Değildir. İzotuğla daha büyük gövdelidir, metrekaresi daha az parça yer. Isı yalıtımının yerine de geçmez. Dış duvarda sıva ve mantolama ayrıca konuşulur.